مسائل اجتماعى و عمرانى مكه ، به آن اندازه كه از فاطميان تأثير پذيرفت ، از ايوبيان متأثر نشد ، زيرا دوران نفوذ ايوبيان كوتاه بود ، جز آن كه صلاح الدين تأثير خاص خود را در مكه داشت . او توانست « حيَّ على خير العمل » را از اذان بردارد ، چيزى كه از زمان فاطميان باب شده بود . وى دارالضربى هم در مكه درست كرد كه به نام او سكه مىزد . زمانى كه قتاده ، مؤسس طبقهء چهارم اشراف ، حكومت را به دست گرفت ، دست به برخى از كارهاى عمرانى زد . وى ديوارى در بالاى مكه و زمين عقبه كه شبيكه را از حارة الباب جدا مىكرد ، ساخت ، « 1 » جايى كه بنى المظفر هم بعدها جاى آن ديوارى ساختند . به اعتقاد من موقعيت عقبه ميان « ريع » بين شبيكه و حارة الباب بوده و ناميده شدن اين محله به « الباب » ، به خاطر واقع شدن دروازهء آن ديوار در آنجا بوده است . مسائل اجتماعى در دوران ايوبيان در مكهء اين دوره بركه‌هايى براى ذخيرهء آب ساخته شد كه از آن جمله بركهء صارم بود . اين بركه مستقيماً به ديوار مَعْلات متصل بود كه در امتداد جايى است كه اكنون شِعْب عامر ناميده مىشود . ابن جبير در سفرنامه‌اش به سال 579 مىنويسد : او سه دروازه را ديده است : باب مَعْلات ، باب مَسْفله ، و باب زاهر . و مىافزايد : بازار شلوغ آن ميان صفا و مروه بوده ، بازار عطاران و بزازها در نزديكى آن قرار دارد . وى مىنويسد : دو حمام در مكه هست : يكى از فقيه تعايشى يكى از شيوخ حرم ، و ديگرى از امير موصل شيخ جمال الدين . شايد اين دو حمام ، همان دو حمامى باشد كه به نقل ناصرخسرو گفتيم كه در مكه وجود داشت . ابن جبير مىافزايد : در اطراف دارالندوه ، زير مقرنس‌هاى ميان ستون ، نشيمنگاه‌هايى بود كه كاتبان و قاريان و برخى از خياطان در آن جا مىنشستند .

--> ( 1 ) . منائح الكرم ، سنجارى ، خطى . ( در بخش شرح حال قتاده در منائح ، چنين خبرى نيامده است ) .